Planör nedir?

Motorsuz uçaktır. Genellikle tek kanatlı olur. Rüzgar yardımıyla uçar. Uçaklardaki uçuş araçlarından yararlanır. Yapımlarında tahta ve bez tercih edilir. Hafif madenden yapılanları da vardır. Tek tekerlekle, tercihan yumuşak yerlere inerler. Motorsuz uçma denemeleri, insanlığın çok eski çağlarından beri uygulanmıştır. Fakat ilk modern planör örneği 1891'de Alman Lilienthal tarafından yapılmıştır. Halen Batı dünyasında sevilen bir spor dalı olarak uygulanır. Çeşitli planör kulüpleri vardır. Pilotluk eğitiminde de yararlıdır. Orduda da planörlerden yararlanılır.

Planörler, sabit kanatları bir uçak türü olmakla birlikte kusursuz sayılabilecek aerodinamik yapıları nedeniyle bu uçaklar uçmak için herhangi bir güç kaynağı kullanmazlar. Günümüz teknolojileri içerisinde uçak modelleri üzerinde yeni sistemler denenir fakat planörler uçaklarla ilgili bu sistem denemelerinin dışında kalırlar. Planör kullanmak, uçma hevesi olan çoğu kişi tarafından bir tutku olarak görülmekle birlikte, planörlerin dünya çapında kullanımı azımsanamayacak kadar fazladır. Planör aynı zamanda insanlar tarafından bir hobi olarak görülmekte ve de icra edilmektedir.

planör

Aerodinamik yapıları sayesinde uçmak için motora ihtiyaç duyulmayan  planörlerin kokpitleri çift ya da tek kişilik olabilir. Planörlerde herhangi bir motor düzeneği bulunmamaktadır. Bu nedenle planörlerin kalkışı için kesinlikle dışarıdan yardıma gereksinim vardır. Kalkış için gereksinim duyulan enerjinin meydana gelebilmesi için motorlu uçaklardan yardım alınabileceği gibi, gerekli olan enerji vinç yardımıyla da sağlanabilmektedir. Planörlerin kanatları uzun bir şekilde tasarlanmaktadır. Bunun nedeni ise uçmaya ve hareket edebilmeye yarayan hava akımını daha verimli bir şekilde kullanmaktır.

Kalkış için gerekli olan enerjinin sağlanması için farklı yöntemler bulunsa da, en sık tercih edilen yöntemlerden birisi motorlu bir uçaktan yardım almaktır. Bu işlemde ilk önce planörler yardım alınacak olan motorlu uçağın arkasına özel olarak hazırlanmış bir düzenek sayesinde bağlanır. Ardından planörün bağlandığı motorlu uçak kalkış işlemini rutin bir şekilde gerçekleştirir. Motorlu uçak havalanırken planörde havalanmış olur. Ardından havada belirli bir irtifaya ulaşıldıktan sonra, uçakla planör arasında bulunan bağlantı koparılır. Bağlantı koparıldıktan sonra motorsuz olarak uçmaya devam eden planörler, uçmak için atmosferdeki hava akımlarından faydalanırlar.

Bu şekilde motorsuz uçabilmesinin nedeni ise, planörlerin aerodinamik yapılarıdır. Bu aerodinamik yapının, planörlerde oldukça iyi bir şekilde tasarlanması gerekmektedir. Planörler dünya çapında oldukça fazla fanatiği olan bir tutkuyu temsil etmekle birlikte bu tutku dünya çapında planör yarışmalarının düzenlenmesine yol açmıştır. Uluslar arası düzeyde yapılan planör yarışlarında, faklı türleri bulunan planörler en kısa zamanda en uzun mesafeyi kat etmek için birbirleriyle yarışmaktadırlar. Motorsuz bir şekilde havada uçabilme özelliğine sahip olan planörlerin, kullanımına bazı önemli noktalar yer alır.

Bunların içinde en önemlilerinden birisi ise atmosferde bulunan ve uçmayı sağlayan hava akımını doğru bir biçimde kullanmaktır. Bu nedenle de, düzenlenen uluslar arası boyuttaki planör yarışlarında hız ve mesafenin yanında en yüksek irtifaya çıkmak da oldukça önemli bir konudur. Aynı zamanda bunların dışında planörlerle akrobosi gösterileri de yapılabilmektedir. Tabi bu eylem daha çok profesyonellik gerektiren bir eylem olmakla birlikte yarışmalarda yapılan akrobatik hareketler hakemlerden puan alır. Bütün dünyada oldukça büyük bir hayran kitlesi bulunan planörlerin tarihsel süreç içerisinde gelişimine bakıldığında, aralarında Hazerfen Ahmet Çelebi’nin de yer aldığı birçok mucit, planör tarzı icatlar sayesinde uçmayı başarmışlardır. Fakat modern anlamda planörlerin mucidi Otto Lilienthal olarak bilinir.

Planör ve planörcülüğün özellikleri

Planörün uçağa nazaran daha ucuz olması, basit tekniği, çekiciliği, kitle sporuna dönüklüğü, kültürel araştırma ve bilgiye sahip olması bakımından önem taşır. Planörcülüğün bu özellikleri bu sporu yapanların gündelik işlerinden ayrılmadan bisiklete binmek, paten kaymak ve diğer sporlardaki gibi uçma hevesi olanlara da kolay uçuş imkanı verir.

Planör uçuşları; hevesli gençliği havacılığa hazırlar, pilot olma imkanlarını ve millet içinde uçucu elemanların amatörce yetişmesini sağlar. Planörle uçuş eğitimleri için 700 metre uzunluğunda, 50 metre genişliğinde bir saha kafidir. İlk çalışmalar için meyili çok olmayan 100 metrelik iniş yapılabilecek sırtlar seçilir. Planörün uçabilmesi için herhangi bir güçle havalandırılmasına ihtiyaç vardır.

Planör çeşitleri

Tek kişilik planörler: Çeşitli biçim ve büyüklükte olabilir. Spor ve yarış maksatları için yetişmiş planör pilotları tarafından kullanılır. Modern fiberglas yarış planörlerinin kanat açıklıkları, standart sınıf için 15 m, açık sınıf için 23 m'ye kadar olabilmektedir. 

İki kişilik planörler: Eğitim uçuşlarında, uçuş kumandalarının öğretilmesinde ve iniş, kalkış eğitimlerinde kullanılırlar. Uçuş eğitim için kullanılan planörlerin çoğu, ağaç yapılı eski tiplerdir.

Personel ve malzeme taşıma planörleri: İkinci Dünya Harbinde olduğu gibi, personel ve malzeme taşımak için kullanılırlar. 

Planörcülük havacılığın pratik çalışmalarının esası olup, toplum sporu oluşu ile intizam ve uçuş disiplini kaynağıdır. Çok daha ucuz yoldan havacılık kabiliyetinin anlaşılmasını ve pilotaj eğitimi sağlar. Kişinin kendine güveni motorsuz uçuşlarla en yüksek seviyeye ulaşır. Gençliğe havacılık sevgisini aşılamak ve geliştirmek bakımından yeri büyüktür.

Sözlükte "planör" ne demek?

1. Hava akımlarından yararlanarak uçan, motorsuz hava taşıtı.

Planör kelimesinin ingilizcesi

n. glider, sailplane
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç